مراســم بعدی

علی بن ابی طالب (ع) ریسمان محکم خداست

تاریخ انتشار: اردیبهشت ۱۲, ۱۳۹۴
امام کاظم (علیه‌السلام) فرمود: عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ (علیه‌السلام) حَبْلُ اللَّهِ الْمَتِینُ؛ علیّ بن ابی‌طالب’ریسمان محکم خداست.
وارث: سوره آل عمران آیه ۱۰۳ می‌فرماید: وَ اعْتَصِمُوا به حبل اللَّهِ جَمِیعاً وَ لَا تَفَرَّقُوا؛ «و همگی به ریسمان الهی چنگ بزنید، و پراکنده نشوید.»

درباره این‌که منظور از «حبل‌الله» چیست؟ مفسران قرآن، احتمالات مختلفی ذکر کرده‌اند: ازجمله آنها قرآن، اسلام، پیامبر و علی و اولاد معصوم او را ذکر کرده‌اند.[۱]

در رروایات معصومین نیز معانی مختلف نقل‌شده، ولی بیش‌تر به ولایت علی (علیه‌السلام) تأکید شده است که به چند مورد از آنها اشاره می‌شود:

الف) در حدیثی از امام سجاد (علیه‌السلام) روایت شده است: «وَ حَبْلُ اللَّهِ هُوَ الْقُرْآن؛[۲] منظور از «حبل‌الله» همان قرآن است.»

ب) شخصی به نام «ابن یزید» می‌گوید: تفسیر آیه را از ابوالحسن امام کاظم (علیه‌السلام)) پرسیدم؟ فرمود: «عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ (علیه‌السلام) حَبْلُ اللَّهِ الْمَتِینُ؛[۳] علیّ بن ابی‌طالب’ریسمان محکم خداست.»

ج) از امام سجاد (علیه‌السلام) روایت شده است: روزی رسول خدا (صلی الله علیه وآله و سلم) به اصحاب خود که در مسجد بودند، فرمود: مردی از اهل بهشت اکنون به مسجد می‌آید و از مطلب مهمّی که برای او ضروری است، سؤال خواهد کرد، پس مردی وارد شد که شبیه مردم مصر بود، سلام داد، نشست و گفت: یا رسول‌الله! خدا فرموده است وَ اعْتَصِمُوا به حبل اللَّهِ جَمِیعاً وَ لَا تَفَرَّقُوا ؛[۴] منظور از «حبل‌الله» که ما موظّف به تمسّک به آن شده‌ایم، چیست؟

رسول خدا (صلی الله علیه وآله و سلم) لحظه‌ای سکوت کرد، بعد سرش را بلند کرد و به سوی علیّ بن ابی‌طالب’اشاره نمود و فرمود: «هَذَا حَبْلُ اللَّهِ الَّذِی مَنْ تَمَسَّکَ بِهِ عُصِمَ فِی دُنْیَاهُ وَ لَمْ یَضِلَّ فِی آخِرَتِهِ؛ این علی (علیه‌السلام) همان «حبل‌الله» است که هر کس به او تمسک کند، نسبت به دنیایش مصون می‌ماند و نسبت به آخرتش گمراه نمی‌شود.» آن مرد برخاست علی (علیه السلام) را در آغوش گرفت درحالی‌که می‌گفت: «اعْتَصَمْتُ به حبل اللَّهِ وَ حَبْلِ رَسُولِه؛ به ریسمان خدا و ریسمان پیامبرش تمسک کردم.» سپس خداحافظی کرد و رفت،‌ در اینجا «یکی از اصحاب» گفت: یا رسول‌الله! بروم از آن مرد بخواهم که برای من استغفار کند؟ حضرت فرمود: برایت مفید خواهد بود!

 باعجله رفت، به او رسید و از او درخواست کرد که برایش استغفار نماید،‌ آن مرد گفت: آیا فهمیدی که پیامبر(صلی الله علیه وآله و سلم) چه فرمود و من چه گفتم؟ گفت:‌ آری. مرد گفت: «إِنْ کُنْتَ مُتَمَسِّکاً بِذَلِکَ الْحَبْلِ فَغَفَرَ اللَّهُ لَکَ وَ إِلَّا فَلَا غَفَرَ اللَّهُ لَکَ؛ اگر تو، به آن حبل الهی تمسک کرده‌ای، خدا تو را بیامرزد، وگرنه،‌ خدا تو را نیامرزد.» این جمله را گفت و رفت.[۵] قریب به مضمون فوق، از امام صادق (علیه‌السلام) نیز روایت شده است.[۶]

د) ابان بن تغلب از امام صادق (علیه‌السلام) روایت کرده که فرمود: «نَحْنُ حَبْلُ اللَّهِ الَّذِی قَالَ اللَّهُ تَعَالَی وَ اعْتَصِمُوا به حبل اللَّهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا؛[۷] ما (اهل‌بیت) همان ریسمان الهی هستیم که خدا فرموده است: و همگی به ریسمان الهی چنگ بزنید و پراکنده نشوید.»

در تفسیر آیه مذکور احادیث بسیاری وجود دارد که اکثر آنها «حبل‌الله» را به ولایت علی (علیه‌السلام) و اولاد معصوم او تطبیق کرده‌اند.[۸] ولی روشن است که این احادیث، با تفسیر «حبل‌الله» به اسلام و قرآن یا پیامبر-منافات ندارد، زیرا منظور از «حبل‌الله» هرگونه وسیله ارتباط با ذات پاک خدای مهربان است،‌ خواه این وسیله، اسلام باشد،  یا قرآن، یا پیامبر و یا جانشینان او که علی (علیه‌السلام) و فرزندان پاک و معصوم او هستند،‌ همه این مصادیق،‌ در مفهوم وسیع «ارتباط باخدا» که از «حبل‌الله» استفاده می‌شود، جمع است.

حکمت تعبیر به حبل‌الله:

نکته جالب این‌که تعبیر از مصادیق مزبور، به «حبل‌الله» درواقع اشاره به یک حقیقت است، که انسان بدون داشتن مربی و راهنما، در جهل و نادانی باقی می‌ماند، و برای نجات از چاه نیاز به رشته و ریسمان محکمی دارد که به آن چنگ بزند و بیرون آید، این رشته محکم همان ارتباط باخدا از قرآن و آورنده قرآن و جانشینان واقعی او می‌باشد که مردم را از سطوح پایین و پست، بالا برده و به آسمان تکامل معنوی و مادی می‌رسانند.[۹]

پس نتیجه می‌گیریم که:‌ » حبل الله» و ریسمان الهی برای نجات از هلاکت، مصادیقی دارد که ولایت امیرمؤمنان و یازده فرزند معصوم او، از مصادیق روشن آن است. و ما موظّفیم که به ولایت آنان تمسک کرده و از دستورات آنان پیروی نماییم. همچنان‌که از امام باقر (علیه‌السلام) روایت شده که آن حضرت فرمود:آلُمُحَمَّدٍهُمْ حَبْلُاللَّهِ الْمَتِینُ الَّذِی أُمِرَبِالِاعْتِصَامِ بِهِ فَقَالَوَ اعْتَصِمُوابِحَبْلِاللَّهِ جَمِیعاًوَلاتَفَرَّقُوا؛[۱۰]آل محمد-،‌ همان «حبل‌الله» هستند که برای تمسّک به آن، از سوی خدا دستور داده‌شده است، سپس این آیه را تلاوت نمود وَاعْتَصِمُوابِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاًوَلاتَفَرَّقُوا.»

پی‌نوشت:

[۱]. المیزان، محمدحسین طباطبایی، ج‏۳، ص‏۳۶۹؛ تفسیر نمونه، ج‏۳، ص‏۴۱٫

[۲]. المیزان، محمد حسین طباطبایی، ج‏۳، ص‏۳۷۸؛ نور الثقلین، ج‏۱، ص‏۳۷۷، ح ۳۰۶٫

[۳]. تفسیر عیاشی، ج‏۱، ص‏۱۹۴؛ البرهان، بحرانی، ج۱، ص‏۶۷۲،‌ح ۷، نور الثقلین، حویزی، ج‏۱، ص‏۳۷۷، ح۳۰۳٫

[۴]. بحار الانوار، محمّدباقر مجلسی، ج‏۳۶ف ص‏۱۵ و ۱۶، ح ۳؛ البرهان، بحرانی، ج‏۱، ص‏۶۷۰٫

[۵]. بحار الانوار، محمد باقر مجلسی، ج‏۳۶، ص‏۱۵ و ۱۶، ح ۳؛ البرهان، بحرانی، ج‏۱، ص‏۶۷۰٫

[۶]. همان، ص‏۱۸ و ۱۹، ح ۱۱٫

[۷]. همان، ص‏۱۹، ح ۱۲؛ البرهان، بحرانی، ج‏۱، ص۶۷۲٫

[۸]. ر.ک: تفسیر نور الثقلین، حویزی، ج‏۱، ص‏۳۷۷ و ۳۷۸؛ البرهان، بحرانی، ج‏۱، ص‏۶۶۸ ـ ۶۷۲؛ بحار‏الانوار، مجلسی، ج‏۳۶، ص‏۱۵ ـ ۲۰٫

[۹]. تفسیر نمونه، مکارم شیرازی و همکاران، ج‏۳، ص۴۲٫

[۱۰]. تفسیر عیاشی، ج‏۱، ص‏۱۹۴؛ البرهان، بحرانی، ج۱، ص‏۶۷۲، ح ۸؛ نور الثقلین، حویزی، ج‏۱، ص‏۳۷۷، ح ۳۰۴؛ المیزان،‌ محمدحسین طباطبایی، ج‏۴، ص۳۷۸٫

ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره ۱۷۷

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.